Μερικά σταφύλια επιβιώνουν επειδή καλλιεργούνται συστηματικά. Άλλα επιβιώνουν επειδή μια οικογένεια αρνείται να τα ξεχάσει. Το Αμάσσι ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Από παλιά κλήματα κοντά στο Πόζαρ πέρασε σε μια σύγχρονη μονοποικιλιακή εμφιάλωση, μεταφέροντας μαζί του το όνομα της Αμάσσιας και μια οικογενειακή ιστορία ξεριζωμού και συνέχειας.
Αμάσσι: Η σπάνια ελληνική ποικιλία που επέστρεψε στη φιάλη
Μια λευκή ποικιλία από τη μνήμη της Αμάσσιας στην αμπελουργική γη του Πόζαρ
Το όνομα που κρατά ζωντανή την καταγωγή
Όταν οι Θωμαΐδηδες απέκτησαν τους πρώτους αμπελώνες τους το 1936, το Αμάσσι ήταν ήδη μέρος της αμπελουργικής ζωής της περιοχής. Η οικογένεια αναγνώρισε στο όνομα του σταφυλιού μια αναφορά στην Αμάσσια του Πόντου, τον τόπο καταγωγής των προγόνων της. Έτσι, η ποικιλία δεν διατηρήθηκε μόνο ως παραγωγικό φυτό. Έγινε φορέας μνήμης στη νέα πατρίδα.
Στο κτήμα των 3 Γενεών τα κλήματα διαμορφώνονται σε παραδοσιακή κρεβατίνα και ορισμένα έχουν ηλικία που φτάνει έως και τα 90 χρόνια. Το Αμάσσι αργεί να ωριμάσει. Γι’ αυτό η συγκομιδή δεν ολοκληρώνεται σε μία ημέρα, αλλά προχωρά τμηματικά, σε τέσσερα περάσματα. Με αυτή την επιλογή συλλέγονται σταφύλια στην κατάλληλη στιγμή αντί να αντιμετωπίζεται ολόκληρος ο αμπελώνας ως ομοιόμορφος.
Η πρώτη μονοποικιλιακή εμφιάλωση
Ο Σάββας Θωμαΐδης ταξίδεψε στην Ιταλία για σπουδές στην αμπελουργία και την οινολογία με το βλέμμα στραμμένο στη συγκεκριμένη ποικιλία. Επιστρέφοντας, έγινε ο πρώτος Έλληνας οινολόγος που παρουσίασε το Αμάσσι μόνο του σε φιάλη. Η κίνηση αυτή είχε πρακτική και συμβολική σημασία: έδωσε στο σταφύλι αναγνωρίσιμο όνομα και επέτρεψε στους καταναλωτές να το δοκιμάσουν χωρίς να χάνεται μέσα σε ένα χαρμάνι.
Η εμφιάλωση ήταν η αρχή και όχι το τέλος της προσπάθειας. Στο οινοποιείο εξετάζονται διαφορετικές ωριμότητες και τρόποι οινοποίησης, ενώ η ακαδημαϊκή έρευνα μελετά κλώνους και καλλιεργητικές πρακτικές. Αυτή η συνεργασία μπορεί να βοηθήσει ώστε η διάδοση του Αμάσσι να βασιστεί σε καλύτερη γνώση του φυτού και όχι μόνο στον ενθουσιασμό γύρω από τη σπανιότητά του.
Τι εκφράζει το Αμάσσι στο ποτήρι
Η βασική ετικέτα παράγεται αποκλειστικά από Αμάσσι και ανήκει στους ξηρούς λευκούς οίνους. Τα σταφύλια μεγαλώνουν σε αργιλοαμμώδη εδάφη, με κρύους χειμώνες και έντονες θερμοκρασιακές εναλλαγές το καλοκαίρι. Πριν από τη ζύμωση προηγείται παραμονή των σταφυλιών σε χαμηλή θερμοκρασία. Έπειτα το κρασί ζυμώνει ελεγχόμενα και μένει για πέντε μήνες σε ανοξείδωτη δεξαμενή, σε επαφή με τις οινολάσπες του.
Στην όψη είναι ανοιχτόχρωμο και φωτεινό. Το αρωματικό του προφίλ κινείται ανάμεσα σε ώριμη μπανάνα, αχλάδι και πράσινο μήλο, με μια διακριτική αίσθηση βανίλιας. Έχει όγκο στο στόμα, αλλά διατηρεί φρεσκάδα και ισορροπία. Μια ελαφρά ορυκτή εντύπωση και η επίγευση που επιμένει συμπληρώνουν τον χαρακτήρα του. Η προτεινόμενη θερμοκρασία σερβιρίσματος είναι περίπου 12 βαθμοί Κελσίου.
Πώς να το απολαύσετε
Η υφή του επιτρέπει να σταθεί δίπλα σε φαγητά με κάποια λιπαρότητα. Ζυμαρικά με κρεμώδεις σάλτσες, κοτόπουλο, μοσχαράκι γάλακτος και ψάρια καπνιστά ή μαγειρεμένα με λευκή σάλτσα είναι επιλογές που δεν καλύπτουν τα αρώματά του. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει αρκετή ένταση στο πιάτο, χωρίς να χάνεται η δροσιά του κρασιού.
Καμία τεχνική περιγραφή, ωστόσο, δεν αντικαθιστά την επαφή με τον τόπο. Στο οινοποιείο ο επισκέπτης μπορεί να δει την κρεβατίνα, να καταλάβει γιατί ο τρύγος γίνεται σταδιακά και να συγκρίνει το Αμάσσι με άλλες ετικέτες. Η δοκιμή αποκτά τότε ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο: το άρωμα στο ποτήρι συνδέεται με παλιά κλήματα, οικογενειακές επιλογές και τη συστηματική προσπάθεια διάσωσης μιας ελληνικής ποικιλίας.
Δοκιμάστε το Αμάσσι στον τόπο του. Η επίσκεψη στις 3 Γενιές προσφέρει κάτι περισσότερο από μια νέα γεύση: την ευκαιρία να γνωρίσετε πώς ένα σχεδόν άγνωστο σταφύλι απέκτησε ξανά φωνή και προοπτική.